| T |
ت |
|
یکی از حروف صامت که جزء حروف گنگ. پیشین کامی و انفجاری گروه بندی میشود. در تلفظ «ت» زبان و دندان مشارکت دارند. در کلمات چند هجایی و نیز ریشه افعال که به «ت» ختم میشوند در صورتی که پسوندی به آنها ملحق شود که حرف اول آن حرف صدادار باشد، حرف «ت» به «د» تبدیل میشود. مثل: انشیت/ انشیدیر. قوروت/ قورودون. تبدیل «ت» به «د» به مرور زمان بیشتر شده است. واژگان در ترکی قدیم عموماً با «ت» شروع می شدند و ابتدا با «د» یک استثناء بوده است. اکنون در ترکی آذربایجانی برتری با «د» و در ترکی استانبولی با «ت» است. یعنی واژه «دابان» در آذربایجان، به صورت «تابان» در ترکیه ادا می شود. |
| Tamdırmaq / Tamdıq |
تآمدیرماق / تآمدیق |
|
سوزاندن. |
| Tamdıq |
تآمدیق |
|
دکترا. |
| Təsirsiz fe'l |
تأثیرسیز فعل |
|
فعل لازم (دستور زبان). |
| Tədiyəçi |
تأدیه چی |
|
پرداخت کننده. بازپس دهنده. |
| تؤاب |
تؤاب |
|
پای چهارپایان. سم اسب. عرقچین. پرده. |
| Təvaçi |
تؤاچی |
Farsca
|
← تایپچی. |
| Təvar |
تؤار |
Farsca
|
← تاوار. پارچه در زبان مغولی. |
| Töb |
تؤب |
|
بالا. سربالا. |
| تؤبؤزر |
تؤبؤزر |
Qız Adı
|
سرخ کلاه. تؤبول: جوان. |
| Töbət |
تؤبت |
Heyvanşünaslıq
|
سگ نر. |
| Tobçaq |
تؤبچاق |
Farsca
|
← تؤپچاق. |
| Tubre |
تؤبره |
Farsca
|
← تؤربا. |
| Töbə |
تؤبه |
|
پشته. تپه. تل. |
| Tobulqu |
تؤبولقو |
|
درختی صلب و سرخ که از چوب آن ترکه سازند. |
| Top |
تؤپ |
|
مرکز. قلب اردو. یکی از سلاحهای آتشین جنگی که توسط آن گلولههای بزرگ را به مسافت دور پرتاب کنند و آن دارای انواعی است. گوی پلاستیکی که با آن بازیهایی مانند فوتبال، والیبال و ... کنند. توپ بازی. رخ. قلعه در بازی شطرنج. تؤبی چرخ: گرد. مدوّر. کلی. عمده. دستگاهی که به وسیلهٔ آن با اشعهٔ رادیو اکتیو، بیماری را معالجه میکنند. یک بسته پارچه که در خانههای پارچه بافی پیچیده، نشان به تنگ آمدن. به ستوه آمدن. ذله را با خمیر جو مخلوط کرده و در نمدی پیچیده و و در جایی گرم نگهدارند تا برسد و بخورند. تشر. از این کلمه فعلی تؤبیدن (پرخاش کردن) در زبان فارسی پدید آمده است. به صورت «الطابه» به معنی توپ (بازی) وارد عربی و به صورت توپ به معنای وسیلهٔ بازی، وسیلهٔ جنگی و محکم وارد فارسی شده است. |
| Top atan qavunu |
تؤپ آتان قاوونو |
|
طالبی. گرمک. |
| Top atanda |
تؤپ آتاندا |
|
موسم افطار. تا سالهای اخیر در برخی شهرها مانند تبریز در موسم افطار گلولهٔ مشقی توپ به علامت اعلام زمان افطار از پادگان شلیک می شد. |
| Top arabası |
تؤپ آراباسی |
|
بیضه ها. |
| Top ağac |
تؤپ آغاج |
Bitkişünaslıq
|
گل دنبه. درختی که سرشاخههایش هرس شده و به صورت گرد در آمده است. |
| Top ağzında |
تؤپ آغزیندا |
|
در دهانهٔ توپ. در معرض خطر جدی. |
| Top alanı |
تؤپ آلانی |
|
استادیم. |
| Top altı |
تؤپ آلتی |
|
جای واقع در تیررس توپ. حومهٔ شهر. میدان قلعه. |
| Top aldı qaçdı |
تؤپ آلدی قاچدی |
|
نوعی بازی با توپ. |
| Top lələ |
تؤپ لئله |
|
نوعی بازی کودکانه. |
| Tüpür |
تؤپؤر |
|
توفان. |
| Tüpürcük |
تؤپؤرچؤک |
|
حباب. |
| Tüpürcək |
تؤپؤرچک |
|
تف. آب دهان. |
| تؤپؤرچک قابی |
تؤپؤرچک قابی |
|
تفدان. سلفدان. |
| تؤپؤرچکسیز سیکمک |
تؤپؤرچکسیز سیکمک |
|
(بدون تف گاییدن) کار بی قاعده کردن. |
| تؤپؤرچکله مک |
تؤپؤرچکله مک |
|
تف مالی کردن. |
| تؤپؤرچکلی |
تؤپؤرچکلی |
|
بی سامان. بودار. بی نتیجه. |
| تؤپؤرچگی یالاماق |
تؤپؤرچگی یالاماق |
|
زیر قول خود زدن. |
| Tüpürdüyünü yalamaq |
تؤپؤردۆیۆنۆ یالاماق |
|
نقض عهد کردن. |
| Tüpürmək |
تؤپؤرمک |
|
تف کردن. |
| Tüpürmə |
تؤپؤرمه |
|
تف کنی. |
| تؤپؤرۆشمک |
تؤپؤرۆشمک |
|
تف کردن به هم. |
| Tüpürük |
تؤپؤرۆک |
|
تف. آب دهان. |
| تؤپؤرۆکله مک |
تؤپؤرۆکله مک |
|
تف کردن. |
| Topa |
تؤپا |
|
مجتمع. پشته. توده. تل. انبوه. خاک نرم. حلقه. |
| تؤپا باخماق |
تؤپا باخماق |
|
تماشا کردن فوتبال. |
| Topa tutmaq |
تؤپا توتماق |
|
بمباران کردن. زیر آتش توپ گرفتن. |
| Topa tozan |
تؤپا توزان / تؤپا تومان |
|
گرد و خاک. |
| Topat |
تؤپات |
|
دولت. |
| Topatar |
تؤپاتار |
|
ظهر. نیمروز. |
| Toplam oxum |
تؤپلام اؤخۇم |
|
عبارت متمرکز یا کامل. |
| Toplan |
تؤپلان |
|
مفهوم. مضمون. چاق و چله. تنومند. |
| Toplanaq |
تؤپلاناق |
|
مجمع. مسجد. |
| Toplanan |
تؤپلانان |
|
افزوده. هر یک از اعدادی که با هم جمع میشوند. |
| Toplantı |
تؤپلانتؽ |
|
جلسه. تجمع. کنگره. فراخوان. |
