| Qalın |
قالین |
Divan Lüğat Türk
|
ضخیم. کلفت. پرجمعیت. پرپشت. انبوه. قطور. تنومند. ستبر. تاریخ. هدایایی که روز عروسی از طرف داماد برای عروس فرستاده می شود. پول شیربهاء. دارایی. تجهیزات. نان ساج. به صورت «غالین» وارد زبان فارسی شده است. |
| 2 | 314 |
| Qəmiz |
قمیز |
Divan Lüğat Türk
|
نوعی شیر ترش که به جای مسکر می خورده اند. برای تهیهٔ آن، شیر مادیان را در مشک ریزند تا ترش شود. پیاله. ساغر. جام. به همین صورت در فارسی، به صورت Koymiss در انگلیسی و بصورت Kymys در روسی وارد شده است. |
| 2 | 340 |
| قمیز آلما |
قمیز آلما |
Divan Lüğat Türk
|
سیب ترش. |
| 2 | 340 |
| Qutqu |
قوتقو |
Divan Lüğat Türk
|
کلیه (از اعضای بدن). متواضع. |
| 2 | 343 |
| Qocam |
قوْجام |
Divan Lüğat Türk
Oğlan Adı
|
مرادم. پیرم. |
| 2 | 345 |
| Quçqundu |
قوچقوندو |
Divan Lüğat Türk
Bitkişünaslıq
|
پیاز. |
| 2 | 347 |
| Quduz |
قودوز |
Divan Lüğat Türk
|
هار. خشمگین. وحشی. شرور. زن بیوه. ستمگر. |
| 2 | 349 |
| Qurç |
قورچ |
Divan Lüğat Türk
|
قوی. مقاوم. بُرنده. تیز. توپُر. ریشه یا قسمتی از درخت که پس از قطع، در زمین باقی بماند. |
| 2 | 354 |
| Quzuz |
قوزوز |
Divan Lüğat Türk
|
زن بیوه. |
| 2 | 364 |
| قولاق دون |
قولاق دون |
Divan Lüğat Türk
|
لباس کوتاه. |
| 2 | 374 |
| Qucaq |
قۇجاق |
Divan Lüğat Türk
|
آغوش. بغل. بر. به اندازه یک بغل. |
| 2 | 345 |
| Qıpdı |
قیپدی |
Divan Lüğat Türk
|
قیچی. مقراض. متراکم. نوعی گردنبند از طلا یا جواهر که دور گردن می چسبد و روی سینه نمی افتد. ماشه. به صورت «خفتی» وارد زبان فارسی شده است. |
| 2 | 394 |
| Qır yağı |
قیر یاغی |
Divan Lüğat Türk
|
دشمن پنهانی. جنگ شدید. |
| 2 | 407 |
| Qız kişi |
قیز کیشی |
Divan Lüğat Türk
|
شخص بخیل و لئیم. |
| 2 | 411 |
| Qızqıtlanmaq |
قیزقیتلانماق |
Divan Lüğat Türk
|
از انجام کاری خودداری کردن به علت ترس از مجازات و رسوایی. |
| 2 | 411 |
| Qızqırqın |
قیزقیرقین |
Divan Lüğat Türk
|
دختران. |
| 2 | 411 |
| Qızqıl |
قیزقیل |
Divan Lüğat Türk
|
خاکستری تیره. قرمز. سرخ فام. حساس. زودخشم. |
| 2 | 411 |
| Qısır |
قیسیر |
Divan Lüğat Türk
|
سترون. نازا. اجاق کور. خشن. به صورت قسر وارد زبان فارسی شده و اصطلاح «قسر در رفتن» نیز از همین ریشه پدید آمده. |
| 2 | 419 |
| Qısıq |
قیسیق |
Divan Lüğat Türk
|
ستم. ظلم. فشرده. تحت فشار. تنگنا. کوتاه. شدت. گذرگاه تنگ. جزا. کیفر. |
| 2 | 419 |
| Qılıq |
قیلیق |
Divan Lüğat Türk
|
(Qılıq) خلق خاص. شکل ظاهر. قواره. کردار و رفتار خوب. وضع خاص. عادت. تربیت. به صورت قلق وارد فارسی شده است. |
| 2 | 425 |
| Qırıq |
قؽرؽق |
Divan Lüğat Türk
|
بریده. بیگانه. دم قیچی. خرده ریز. لب پریده. پاره شده. مزرعه مربوط و نرمی که سنگهایش بریده شده. شکست خورده. گسل. شکسته. تراشه. براده آهن. منکسر(ریاضی). قتل عام. فاسق. دوست. همراه. مفعول در لواط. منافق. راه بن بست. بز سیاه دارای گوش کوچک. راهزن. گناه. تقصیر. برنج خرد شده. در زبان مغولی به معنای بسته و مسدود است. |
| 2 | 408 |
| Qırıq ər |
قؽرؽق ار |
Divan Lüğat Türk
|
معلول. |
| 2 | 408 |
| Qıl kuş |
قؽل کۇش |
Divan Lüğat Türk
Oğlan Adı
|
نوعی پرنده شبیه به اردک. بلند آوازه. |
| 2 | 424 |
| Qınır |
قؽنؽر |
Divan Lüğat Türk
|
چپ چشم. لوچ. |
| 2 | 430 |
| Qıv |
قؽو |
Divan Lüğat Türk
|
بخت. دولت. ثروت. چرخش. پشیمانی. جنبش. حرکت. بند محکم و تاب داده شده. کفش. |
| 2 | 430 |
| Qıval |
قؽوال |
Divan Lüğat Türk
|
کشیده. |
| 2 | 430 |
| Qıyı |
قؽیی |
Divan Lüğat Türk
|
کناره. گوشهٔ چشم. کنار جاده. سوزن. ساحل. مرز. ربض. قسمت بیرونی شهر. |
| 2 | 433 |
| Kürşək |
کؤرشک |
Divan Lüğat Türk
|
نوعی غذا که ارزن را در آب یا شیر جوشانده و بر آن روغن ریخته و بخورند. |
| 2 | 468 |
| Korşumaq |
کؤرشماق |
Divan Lüğat Türk
|
سیر شدن. |
| 2 | 468 |
| Kəvrək |
کؤرک |
Divan Lüğat Türk
|
← کؤورک. نرم. جویده. |
| 2 | 468 |
| Körpə |
کۆربه |
Divan Lüğat Türk
|
نوزاد. کودک. نونهال. نورس. دیررس. تازه جوانه زده. یونجهٔ نیمرس تازه. لحاف. به صورت «کرپه» وارد زبان فارسی شده |
| 2 | 466 |
| Köbən |
کؤبن |
Divan Lüğat Türk
|
نمد زیرجل شتر. |
| 2 | 459 |
| Köp saç |
کؤپ ساچ |
Divan Lüğat Türk
|
گیسوی انبوه و پرپشت. |
| 2 | 460 |
| Köpsün |
کؤپسون |
Divan Lüğat Türk
|
بالش. دستمال. |
| 2 | 460 |
| Köçüt |
کؤچۆت |
Divan Lüğat Türk
|
. منزل. تفاله ذرت. |
| 2 | 464 |
| Ködən |
کؤدن |
Divan Lüğat Türk
|
قرمز (اسب). مسافر. غذای مهمانی. |
| 2 | 465 |
| Kürük |
کؤرؤک |
Divan Lüğat Türk
|
دم زرگری. دستگاه باد بزن در کوره آهنگری. کره اسب. کروک. سایبان درشکه. گاونر بدون شاخ. بند. گره. آلت زنانه. رانها. |
| 2 | 470 |
| Körkə |
کؤرکه |
Divan Lüğat Türk
|
طبق چوبی. |
| 2 | 469 |
| Kürküm |
کؤرکوم |
Divan Lüğat Türk
Bitkişünaslıq
|
زعفران. |
| 2 | 469 |
| Kürən |
کؤرن |
Divan Lüğat Türk
|
سرخ مو. ذغالدان. گله. گروه. محله. رنگی میان قرمز و سیاه. حنایی. سرکش. دارای جریان تند. خورجینی که در آن هندوانه و مانند آن حمل کنند. نوعی کمپ. مغولان یا به صورت «آییل» با چند چادر و یا به صورت «کورن» یعنی حالت عمومی کوچ می کردند. به گفته رشیدالدین فضل الله، کورن چادرهای بسباری است که به صورت دایره در صحرا برپا شدهاند و بزرگان آنها در وسط دایره ساکن میشدند. در مغولی بصورت Güreyen بیان میشود. به صورت Kuren به همین معنا وارد زبان روسی شده است. |
| 2 | 469 |
| Küsrü |
کؤسرو |
Divan Lüğat Türk
|
استخوان دنده. |
| 2 | 472 |
| Küsrük |
کؤسرۆک |
Divan Lüğat Türk
|
زنجیر. پابند. |
| 2 | 472 |
| Köşük |
کؤشۆک |
Divan Lüğat Türk
|
خواهش. پرده. سایبان. |
| 2 | 474 |
| Küfəz |
کؤفز |
Divan Lüğat Türk
|
خودپسند. مغرور. |
| 2 | 475 |
| Köks |
کؤکس |
Divan Lüğat Türk
|
سینه. قلب. آغوش. پستان. |
| 2 | 476 |
| Kökən |
کؤکن |
Divan Lüğat Türk
|
دختر. اصلی. ریشه. منشاء. نوعی طناب که در طول آن به فاصلههای معین بندهای حلقوی شکل نصب شده و برای بستن برهها و بزغالهها به کار میبرند. بند یا طنابی که به هنگام دوشیدن به پای حیوان ببندند. شفتالو. |
| 2 | 476 |
| Küküy |
کؤکوی |
Divan Lüğat Türk
|
خاله. |
| 2 | 477 |
| Köl irkin |
کؤل ایـرکین |
Divan Lüğat Türk
|
آنکه عقل و دانایی در او مانند برکه جمع شده باشد. قائم مقام حاکم در میان اوغوزها. قائم مقام یا بغو یا دولتمرد دولت اوغوزها. |
| 2 | 478 |
| Külük |
کؤلوک |
Divan Lüğat Türk
|
شتر و اسب و دواب بارکش. حیوان. ارابه. پشت حیوان. سایه. |
| 2 | 480 |
| Köməc |
کؤمج |
Divan Lüğat Türk
|
گیاه خزنده (گیاهی که بر زمین خزد). کندوی زنبور عسل. نان کوله. نانی که به تنور افتاده و پخته شود. نوعی نان که در زیر خاکستر و آتش پخته شود. بصورت کوماج به همین معنا وارد فارسی شده است. چادری که به وسیلهٔ ستون برپا میشود. |
| 2 | 481 |
